Start  ›  Biblioteczka Oliwska  ›  Legendy i ciekawe historie  ›  Władysław Mamel  ›


Władysław Mamel był łącznikiem Eryki Bielang, urzędniczki zwerbowanej z Wehrkreiskommando do wywiadu II oddziału polskiego sztabu generalnego. Samą Erykę Bielang zwerbował mjr Henryk Żychoń, ówczesny as wywiadu polskiego.
Gdy okazało się że wyjazdy Eryki Bielang z Królewca do Sopotu są zbyt ryzykowne znaleziono jej kuriera, który bez przeszkód mógł podróżować pomiędzy Bydgoszczą (centralą regionalną polskiego wywiadu) a Królewcem (dowództwem Okręgu Lotniczego, gdzie pracowała Eryka Bielang).

Władysław Mamel Został nim Władysław Mamel. Polak z paszportem gdańskim pracujący jako fotograf w Komisariacie Polskim w Gdańsku. Jako powstaniec wielkopolski, posiadacz kilku odznaczeń, członek i działacz wielu organizacji polskich działających w Wolnym Miście Gdańsku min.: Związek Polaków, Związek Strzelecki, Związek Podoficerów Rezerwy, działacz w chórach: Lutnia i Moniuszko, prezes Sokoła w Nowym Porcie i oddziału Towarzystwa Byłych Powstańców i Wojaków w Oliwie założonego w 1930 roku stwarzał zaufanie.

Kiedy został zwerbowany do Abwehry ?

Był dość niebezpiecznym agentem ponieważ przekazywał niemieckiemu wywiadowi wiele odbitek dokumentów polskich. Zdekonspirował również Erykę Bielang, która została aresztowana przez Niemców.

Władysława Mamela zdekonspirowała pracownica polskiego wywiadu Paulina Tyszewska, kochanka szefa gdańskiej Abwehry Reinholda Kohtza. On to właśnie zwierzył jej się o wielkim sukcesie Abwehry - aresztowaniu Eryki Bielang.

W dniu 29 czerwca 1937 roku Mamel został oddelegowany przez Polski wywiad na Święto Morza do Gdyni, tam aresztowany, na mocy sądu polskiego osądzony i niebawem stracony.

Piotr Leżyński

Władysław Mamel mieszkał w Gdańsku przy ul. Puszkina (Blumenstraße 2 - 1926), Jana z Kolna (Schichaugasse 17 - 1927), Grunwaldzkiej (Hauptstraße 41 i 48 - 1929, 1931), Miszewskiego (Ferberweg 5 - 1935-1937).







Zarząd Związku Kół Śpiewaczych V Okręgu Pomorskiego. Od lewej: bibliotekarz Jachemczak, wiceprezes Grimsman, prezes Leszczyński Stanisław, muzyk Feliks, stoją u góry: Tredkowski Maksym dygent, Komorski Jan zastępca drygęta, Mamel Władysław.
Zbiory TPG Strefa Historyczna WMG.

Franciszek Mamuszka, "Kaszubi oliwscy", Gdańsk 1980, str 132:

T o w a r z y s t w o  b.  W o j a k ó w  i  P o w s t a ń c ó w.   Oliwska placówka, zorganizowana przez Antoniego Buczkowskiego i Mariana Szulca, po krótkim okresie działalności zamarła. Reaktywowano ją dopiero podczas zebrania, które odbyło się 17, Iub18 października 1934 r. w ochronce, w obecności przedstawiciela władz nadrzędnych Aleksandra Krefta, z prezesem filii Związku Polaków A. Kraińskim i por. Aleksandrem Nowakowskim, kierownikiem oliwskiego Klubu Sportowego "Bałtyk" później "Orzeł". Gospodarzem spotkania był Władysław Mamel, ruchliwy działacz Polonii gdańskiej, kurier w placówce wywiadowczej polskiej. Jak się później okazało był on agentem niemieckiego wywiadu. Jego stanowisko umożliwiało mu przekazywanie Niemcom tajnych dokumentów, wydał on także gestapo polską grupę wywiadowczą, której trzech członków aresztowano, skazano na śmierć i ścięto. Mamel rozszyfrowany został przez Paulinę Tyszewską, pracownicę polskiego wywiadu i aresztowany 29 czerwca 1937 r. w Gdyni, a po procesie stracony. Na zebraniu towarzystwa w Oliwie Mamelowi powierzono funkcję komendanta placówki, co umożliwiało mu zdobywanie wiadomości o wszystkich zajęciach i ćwiczeniach wojskowych odbywanych na terenie Polski i zapewne o udziale członków w czynnej już wówczas polskiej tajnej organizacji wojskowej - Tajny Okręg Północny Związku Strzeleckiego.


Początek strony.