Ks. K. Mirynowski, Katedra w Oliwie, Gdańsk 1947:

Po lewej stronie przy filarze, miedzy prezbiterium a transeptem znajduje się prześliczna ambona w stylu rokoko, fundacja Opata Rybińskiego 1740-1772. Ambona z lipowego drzewa, pokryta delikatnymi płaskorzeźbami ze scenami z życia św. Bernarda. Na baldachimie są symbole czteru ewangelistów, szczyt wieńczy dobra figura Zmartwychwstałego Chrystusa z krzyżem. Całość suto złocona i obfitująca w bogactwo linii, jest prawdziwą ozdobą poważnego i surowego gotyckiego wnętrza.


M. Kilarski, F. Mamuszka, J. Stankiewicz, Oliwa (wykaz zabytków wg stanu z grudnia 1956 r.):

Po przeciwnej stronie, przy północno-zachodmm filarze skrzyżowania, rokokowa ambona fund. opata Jacka Rybińskiego - XVIII w.; na niej pozłacane reliefy ze scenami z życia św. Bernarda, baldachim ambony z bogatą rzeźbą figuralną (4 symbole ewengelistów, fig. Chrystusa, anioł).


Franciszek Mamuszka, "Oliwa. Okruchy z dziejów, zabytki", 1985:

Ambona, czyli kazalnica służy do wygłaszania przez kapłanów słowa bożego. Dzięki tej funkcji liturgicznej zalicza się do najważniejszych obok ołtarza i chrzcielnicy obiektów w wyposażeniu kościoła. Jej rola w świątyniach świeckich, jak i klasztornych oraz wyeksponowanie we wnętrzu kościelnym skłaniały do przyozdabiania tego obiektu wystrojem rzeźbiarskim i malarskim. Upiększano w ten sposób zarówno samą mównicę, czyli korpus ambony, jak też i wejście na nią oraz dźwigający ją cokół, jeśli nie była zawieszona na ścianie. Najwięcej trudu artystycznego wkładano w wykonanie baldachimu umieszczonego nad korpusem. W niektórych świątyniach znajdują się ambony wręcz wspaniałe, dzięki ich kształtom architektonicznym i wystrojowi plastycznemu.
U cystersów oliwskich powstało kolejno w ciągu wieków co najmniej 5 kazalnic. Do dzisiaj zachowały się jedynie trzy. Najstarsza, pochodząca z 1617 r, wykonana zapewne na zlecenie opata Dawida Konarskiego i przeora Adlera znajduje się obok innych dzieł sztuki sakralnej z Oliwy w kościele pocysterskim, obecnie zamkowym w Skokloster (patrz: Zabytki w Skokloster). Władze kościelne w Oliwie, a także państwowe urzędy konserwatorskie nie posiadają dotychczas nawet fotografii i danych inwentaryzacyjnych, odnoszących się do tych dzieł zrabowanych w XVII w. przez specjalne oddziały grabieżców, pozostające pod rozkazami generałów i admirałów zarówno króla Gustawa Adolfa, jak i Karola Gustawa, ogołacających polskie ziemie z dóbr wszelkiego rodzaju i nie cofających się wbrew prawom przed grabieniem kościołów.


Zygmint Iwicki, Oliwa wczoraj i dziś. Przewodnik po zabytkach katedry i byłego klasztoru., Gdańsk 2001:










Adam Kromer, Oliwa, Gdańsk 2007, str. 136-137 (za zgodą autora):

Na drugim z filarów łuku otwierającego prezbiterium znajduje się wspaniała ambona z polowy XVIII wieku. Ufundowana przez opata Jacka Rybińskiego rokokowa kazalnica zastąpiła wcześniejsze, mniej okazałe. Powstała w klasztornym warsztacie snycerskim, tym samym, który pracował przy budowie prospektu wielkich organów. Pokrytą głęboką czernią ambonę zdobią pozłacane kartusze przedstawiające głównie sceny z życia świętego Bernarda. Wśród zdobień ambony można też dostrzec powtarzające się przedstawienia pszczół, pasieki, uli, także postać pszczelarza. Również te symbole mają związek z osobą św. Bernarda, który jak już wspominano - nazywany jest Doktorem Miodopłynnym (Doctor Melifluus). O jego zdolnościach oratorskich mieli pamiętać kaznodzieje głoszący Słowo Boże ze wspaniałej ambony w oliwskim kościele. Dla wzmocnienia ich głosu zbudowano nad kazalnicą daszek akustyczny. Na jego brzegu umieszczono skrzydlate postacie dzierżące księgi. To zaczerpnięte z Apokalipsy św. Jana symbole czterech ewangelistów: orzeł, lew, wół i człowiek. Pomiędzy nimi, na środku daszku, znaj- duje się ul, a ponad nim unosi się gołębica w promienistej aureoli. To symbol przynoszącego natchnienie Ducha Świętego. Jeszcze wyżej, również w promienistej glorii, widnieje postać triumfującego Chrystusa z krzyżem. Całość wieńczy umieszczona na filarze, ponad postacią Chrystusa, rzeźba anioła trzymającego wstęgę z napisem Spiritus meus super mel dulcis (Duch mój słodszy od miodu - por. Syr. 24,20).