Wochenendkolonie (Glettkau Ost.) -› Wypoczynkowa.
Funkstation Glettkau -› Wypoczynkowa.


Fragment fotografii lotniczej z lat 20/30 XX wieku.
Zbiory Krzysztofa Gryndera.


Ul. Wypoczynkowa. W głębi kościółek św. Piotra rozebrany w 1979 roku. Fotografia z 1976 roku.   Internet: www.forum.dawnygdansk.pl.

Ulica Wypoczynkowa w Jelitkowie i ówczesny Dom Wypoczynkowy Izb Rzemieślniczych. Fot. J. Korpal. 1969 rok.
Zbiory Piotra Leżyńskiego.

Tłumaczenie AI Google (2026) bez korekt:

Nowa wielka radiostacja Gdańska / Otwarcie nowej bezprzewodowej instalacji nadawczej w Jelitkowie.

Artykuł główny (lewa i prawa kolumna na górze):

Ktokolwiek jechał tramwajem do Jelitkowa, od dłuższego czasu z podziwem spoglądał na dwie wieże, które wznoszą się po prawej stronie drogi, tuż obok plaży. Od kilku tygodni pasażerowie mijają nowo wybudowany budynek stacji, a z daleka widać rozciągające się na terenie nowej radiostacji, na trawiastych wydmach, instalacje antenowe oraz tymczasowy budynek mieszkalno-biurowy.
Najbardziej imponujący jest zewnętrzny widok stacji z jej masztami antenowymi. System antenowy opiera się na dwóch żelaznych konstrukcjach kratowych, które tworzą trójkąt równoboczny o boku 250 metrów. Jeden z tych masztów to tak zwany maszt trójnożny, usadowiony na trzech porcelanowych izolatorach. Konstrukcja ta wyposażona jest w wewnętrzną drabinę ułatwiającą wchodzenie i konserwację. Maszt wznosi się na wysokość 60 metrów. Na wysokości około 40 metrów znajduje się mniejsza platforma, z której wyprowadzona jest antena. Służy ona do komunikacji radiowej z sąsiednimi państwami bałtyckimi.
Druga antena, rozpięta na 60-metrowych masztach kratowych, przeznaczona jest do komunikacji radiowej z innymi europejskimi stacjami. Z tej stacji w Jelitkowie wysyłane będą depesze z Wolnego Miasta Gdańska. Transmisje telegramów będą odbywać się w bardzo szybkim tempie, co pozwoli wyeliminować ewentualne opóźnienia i zatory w ruchu telegraficznym.
Budynek stacji w Jelitkowie służy wyłącznie do nadawania telegramów. Odbiór wiadomości odbywa się w innych stacjach, zlokalizowanych w Gdańsku-Wrzeszczu, wyposażonych w zaawansowane anteny ramowe.
Wnętrze budynku technicznego kryje nowoczesną maszynownię, aparaturę rozdzielczą oraz specjalne systemy chłodzenia wodnego dla lamp nadawczych dużej mocy. Stacja radiowa na Hagelsbergu (Górze Gradowej) nadal będzie pełniła swoją funkcję jako stacja rezerwowa. Wyposażenie techniczne nowej stacji zostało dostarczone przez firmę A. E. G. (Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft) i reprezentuje najwyższy światowy poziom inżynierii radiowej.

Sekcja Środkowa – „Otwarcie” (Die Eröffnung):

Wczoraj w południe o godzinie 12:00 odbyło się uroczyste otwarcie i uruchomienie nowej stacji radiowej w Jelitkowie. Poza licznymi przedstawicielami władz lokalnych i Senatu, na uroczystości licznie stawili się reprezentanci zagranicznych mocarstw. Pan Senator Runge wygłosił uroczyste przemówienie inauguracyjne, podkreślając, że uruchomienie tej nowoczesnej radiostacji otwiera przed Gdańskiem zupełnie nowe możliwości komunikacji z innymi krajami i stanowi kamień milowy dla rozwoju gdańskiej gospodarki. Inwestycja ta jest dowodem niesłabnącego ludzkiego ducha, który nieustannie szuka nowych dróg i wynalazków, aby ulepszać świat i pokonywać dzielące nas odległości.
W dalszej części przemówień podkreślono techniczne szczegóły instalacji, dziękując głównemu inżynierowi stacji, panu Fiedlerowi, za sprawny nadzór nad budową, oraz firmie A. E. G. za bezbłędny montaż systemów elektrycznych. Zasięg fal nowej stacji nadawczej wynosi od 2500 do 3500 metrów w ciągu dnia, a w nocy wzrasta niemal dwukrotnie.

Dolna część – Opis techniczny i telegramy:

Po oficjalnych przemówieniach uruchomiono aparaturę i wysłano pierwsze oficjalne telegramy w świat. Jeden z nich nadano do Urzędu Pocztowego w Londynie (General Postoffice London), przekazując serdeczne pozdrowienia od Senatu Wolnego Miasta Gdańska i wyrażając nadzieję na owocną współpracę gospodarczą i polityczną.
W dolnych akapitach wspomina się również o wykonawcach prac budowlanych. Projekt techniczny i nadzór architektoniczny nad budynkiem stacji spoczywał w rękach znanego gdańskiego biura architektoniczno-budowlanego H. Stark. Prace murarskie i ciesielskie wykonała firma mistrza Ernsta Hagedorna, natomiast nowoczesne instalacje grzewcze i sanitarne dostarczyło przedsiębiorstwo H. Haase A.G.

Boczne ogłoszenia i reklamy (Prawa strona na dole):

W bocznej kolumnie wydrukowano reklamy lokalnych przedsiębiorców z Oliwy i Gdańska:
Informacje o działalności Danziger Stadttheater (Teatru Miejskiego w Gdańsku) i jego nadchodzącym repertuarze.
Ogłoszenia drobne dotyczące biura pośrednictwa mieszkań w Oliwie (Olivaer Wohnungs-Nachweis), w tym oferty pokoi do wynajęcia przy ulicach Bahnstraße, Pelonkerstraße i Rosengasse.
Reklama Danziger Sparkassen-Actien-Verein (Gdańskiego Towarzystwa Akcyjnego Kas Oszczędnościowych), założonego w 1821 roku, oferującego korzystne oprocentowanie lokat w guldenach, markach, dolarach i funtach.

Rdiostacja. Illustrirte Zeitung 1926.   Zbiory Piotra Leżyńskiego.

Der neue Groß-Funksender in Glettkau bei Danzig, der am 17. Februar dem Verkehr übergeben wurde: Blick auf die Anlagen der Funkstation. Die Antenne zur Linken dient dem Verkehr mit den baltischen Randstaaten; die Antenne rechts, die an 60 m hohen Gittermasten befestigt ist, dem Verkehr mit den anderen europäischen Funkstationen.
Nowy duży nadajnik radiowy w Glettkau koło Gdańska, który został oddany do użytku 17 lutego: Widok na wyposażenie radiostacji. Antena po lewej stronie obsługuje ruch z państwami nadbałtyckimi; antena po prawej stronie, która jest przymocowana do masztów kratowych o wysokości 60 m, komunikuje się z innymi europejskimi stacjami radiowymi.


Włamanie do stacji radiowej w Jelitkowie. Dzień Pomorski 22. 01. 1931.
Przekazał Kuba Kowalski (FB Dawne Przymorze).

Danzig - Olivaer Zeitung nr 17 z 21. 01. 1931:
Zuchwały napad na stację radiową w Jelitkowie. Artykuł "Einbruch in der Funkstation Glettkau" opisuje kuriozalne i pechowe włamanie do stacji radiowej w Jelitkowie. Złodzieje weszli do budynku przez piwnicę, otwierając drzwi wytrychem. Na miejscu nie znaleźli jednak żadnych pieniędzy ani kosztowności. Zamiast tego ukradli... gitarę należącą do jednego z pracowników, a uciekając przez okno, weszli do przyzakładowego chlewa i ukradli królika.

Stacja Radiowa w Jelitkowie (Funkstation Glettkau) oddana została do eksploatacji o godzienie 12:00 (uruczystość) w dniu 17.02.1926 roku przy ul. Wypoczynkowej (Wochenendkolonie). Miała za zadanie przyspieszyć ruch telegraficzny i wzmocnić konkurencyjność Gdańska.

Była to stacja nadawcza z 40-60 metrowymi (wysokość) antenami umożliwiającymi zestawianie bezpośrednich połączeń radiowych i radiotelegraficznych na falach średnich z ważniejszymi krajami w Europie. W 1928 roku stacja nadawała do Wielkiej Brytanii, Danii, Litwy, Łotwy i Finlandii. Wyposażenie techniczne stacji mieszczące się w budynku zapewniła firma A. E. G. Do stacji doprowadzone było przewodowe połączenie telegraficzne.

Nadajnik składał się z:
a) pośredni elektronowy (lampowy) nadajnik radiowy do telegrafii bezprzewodowej. Moc anteny 4,5 kW w zakresie długości fali 1000-5000 metrów (300-1500 kHz) i zasięgu 2.500 km w ciągu dnia (zależny m.in. od pory dnia i warunków atmosferycznych),
b) 1 kW-atowy lampowy nadajnik. Antena o wydajności 0,8 kW, długość fali 600-2.000 m (180-600 kHz) i zasięgu 1.000 km w dzień,
c) stacja służąca do kontroli ruchu lotniczego, obsługująca usługi transportu lotniczego dla połączeń lądowych, startów i przekazywania prognozy pogody. Antena o mocy 500 W, długości fali 800-2.000 m (240-600 kHz) i zasięgu 50 km w dzień.

Najprawdopodobniej pod koniec marca 1945 roku stacja została zniszczona: "z dziury w dachu wyglądałem co się dzieje. W Oliwie nic się nie działo, ale w Glettkau zabrzmiał głuchy huk i smuga dymu wzniosła się tam wysoko. Okazało się że została tam zniszczona radiostacja."

W latach 1949-1952 na terenie przedwojennej radiostacji mieściła się Centrala Radionadawcza Marynarki Wojennej (JW 5678 - rozkaz MON Nr 0218/Org. z 06.12.1948).

Rozkazem z dnia 9 lutego 1961 roku powołano 6. (ORel) Ośrodek Przeciwdziałania Radioelektronicznego w Gdańsku. Jednostka miała być sformowana do 31 maja 1961 roku. Ze względów kadrowych sformatowano ją dopiero w dniu 30 października 1961 roku. Początkowo jednostkę ulokowano w obiekcie po przedwojennej stacji radiowo-nadawczej w Jelitkowie. Do głównych zadań ośrodka należało: rozpoznanie sił potencjalnych przeciwników poprzez prowadzenie nasłuchów i zagłuszanie radiowe. W 1963 roku główny ośrodek został przeniesiony do Oliwy (Dwór II) a obiekt w Jelitkowie nadal wykorzystywano do nasłuchów. Zlikwidowany pod koniec lat 80. XX w.

Zobacz:

6.Oliwski Ośrodek Radioelektroniczny im. adm. Arendta Dickmana
6 Ośrodek Radioelektroniczny (wikipedia)
Radio Gdańsk (Gedenaopedia)
Jan Daniluk, Strażnik Bałtyku z Góry Gradowej, Trujmiasto.pl, 2021