In feierlicher Weise ergriff heute Danzigs erster Bischof Eduard Graf O'Rourke Besitz von seiner Diözese. In den ersten Januartagen war es, als aus Rom die Kunde eintraf, daß der Papst das Gebiet der Freien Stadt Danzig zu einer eigenen, dem Hl Stuhle unmittelbar unterstellten Diözese erhoben hat und gleichzeitig den bisherigen Apostol. Administrator Bischof Graf O'Rourke, der bereits vier Jahre hier wirkte, zu Danzigs Oberhirten bestimmte. Mit großer Freude wurde diese Kunde von den Katholiten des Freistaates aufgenommen und aus allen Teilen des Freistaates Danzig und der angrenzenden Gebiete find heute die Gläubigen herbeigeeilt, um an der feierlichen Inthronisation des ersten Bischofs, diesem für die katholische Kirche Danzigs so denkwürdigen Tag, würdig zu begehen. Schon in den frühen Morgenstunden trafen die ersten Festteilnehmer in Oliva ein und Staatsbahn, Straßenbahn und Omnibusse konnten den gewaltigen Anfturm toum bewältigen. Die Schulen und Vereine nahmen Aufstellung in der Georgstraße mit der Spitze zur Danziger Straße während die Ehrengäste und das diplomatische Korps sich zur Kathedrale begaben und das Festfomitee sich vor dem Lazarushaus Ede Danzigerstraße und Schloßgarten versammelte. Um 10 Uhr traf der Hochw. Bischof mit Auto von Danzig tommend, in Oliva ein und wurde am Lazarushäuschen von Prälaten Migr. Berendt durch eine Ansprache begrüßt. Nach Anlegung der Festgewänder in der Kapelle des Lazarushauses erfolgte unter Vorantritt der Stieberit- Kapelle und unter Glockengeläute der Vorbeimarsch des Festzuges mit zirka 80 Fahnen.

Voran die Schulkinder, dann die Männer-Vereine, Studenten-Korporationen, es folgten dann die Jungfrauen- und Frauen - Vereine, Bruderschaften und der Kirchenvorstand. Den Schluß des Zuges bildete die Geistlichkeit ca 80 Herren, unter denen sich die Bischöfe von Berlin, Ermland und Wilna befanden. Der erste Bischof von Danzig, Eduard Graf O'Rourke, schritt unter dem Baldachin, den die Königin Christine von Schweden, die Tochter Gustav Adolfs von Schweden, die dem Throne entsagte und zum Katholizismus übertrat, in einer Lebensarbeit gestickt und dem Kloster Oliva geschenkt hat.

Der Zug bewegte sich Am Schloßgarten, durch die Kirchenstraße zur Kathedrale. In der Kathedrale fand erst eine kurze Andacht statt und hierauf eine Predigt des neuen Oberhauptes der Diözese Danzig. Nach Derselben nahm der Hochw. Herr Bischof von seinem Throne die Huldigung der Geistlichkeit entgegen. Hierauf folgte eine feierliche Assiste des Bischofs.

Der Versailler Vertrag war unterzeichnet, die ”Freie Stadt Danzig" gegründet worden. Ihr Gebiet gehörte kirchlich zu zwei Diözesen: der Teil westlich der Weichsel zur Diözese Kulm, das Gebiet östlich der Weichsel zur Diözese Ermland. Die Bischofssize beider Bistümer liegen außerhalb des Gebietes der Freien Stadt Danzig: der Kulmer Bischof wohnt in Pelplin, der Ermländische in Frauenburg.

Die deutschen Katholiken von Danzig erstrebten alsbald eine Neuordnung der kirchlichen Zugehörigkeit, afte befürchteten, nach dem Tobe des deutschen Bischofs Rosentreter mit dessen polnischen Nachfolgern in Vereine von der bisherigen Mutterdiözese losgelöst und Schwierigkeiten zu geraten. Darum beantragten ihre mit Ermland vereinigt zu werden. Desgleichen erstrebte eine Konferenz der Pfarrer des Dekanats Danzig am 1. September 1919 die Abtrennung von der Diözese Rulm.

Bald darauf fanden große Volksversammlungen statt: die deutschen Katholiken wollten von der Diözese Kulm losgelöst werden, die polnischen Katholiken da- gegen bei der alten Diözese verbleiben.

Nunmehr wandte sich der Pfarrklerus durch den Dekan Sawazki, Pfarrer von St. Joseph, nach Rom mit der Bitte um Regelung der kirchlichen Angelegenheit. Diese Regelung erfolgte unter Papst Pius XI. Das Gebiet der Freien Stadt Danzig" wurde sowohl von dem Bistum Kulm, als auch von dem B stum Ermland abgetrennt und zu einer Apostolischen Administratur gemacht. Die Apostolische Administratur entspricht im großen ganzen einer Diözese. Die Diözese Ermland hatte im Jahre 1918 32777 Katholiken, die Diözese Fulda in demselben Jahre 189748, die Apostolische Administratur Danzig hatte im Jahre 1924 140797 Katholiken, wozu noch 6 327 katholische Saisonarbeiter kommen, sie kommt also an Mitgliederzahl der kle nsten deutschen Diözese sehr nahe. Mit der Verwaltung der Apostolischen Ad- ministratur Danzig wurde vom Papste am 21. April 1922 der Bischof Graf O'Rourke betraut.

Bischof Eduard Graf O'Rourke stammt aus e'ner adligen trischen Familie, die sich am Ende des 19. Jahrhunderts in Livland niederließ. Geboren in Basin, Diözese Minsk, am 26 Oktober 1876, studierte er an den Gymnasien zu Chyrom, Wilna und Riga, dann am Polytechnikum zu Riga und an den Universitäten zu Freiburg in der Schweiz und Innsbruck, zum Priester geweiht in Kowno den 27. Oktober 1907, und bald darauf Professor am Großen Seminar von Petrograd, Sekretär des Msgr. Kluczynski im Jahre 1910, Pfarrer der St. Stanislaus Kirche in Petrogard 1911, General- vikar und Administrator der Diözese Minsk im Jahre 1917, erwählt zum Bischof von Riga am 29. September 1918, geweiht in Wilna am 15. Dezember 1917, mußte er wegen der politischen Verhältnisse zurücktreten, wurde zum Titularbischof von Kanea ernannt am 10. April 1920, zum Titularbischof von Pergamon ernannt am 21. De zember 1922, in Spezialmission des Hl. Stuhles in die baltischen Gebiete geschickt am 8. Dezember 1920 bis 21. November 1921, ernannt zum Apostolischen Administrator der Freien Stadt Danzig mit allen Rechten eines Ordinarius.

Dem Bischof Graf O'Rourke steht zur Seite in der Leitung der Administratur das Konsistorium. Zu demselben gehören Dekan Prälat Sawazki, Pfarrer von St. Joseph, Dekan Tiez, Pfarrer von Neuteich, Ehrendomherr der Diözese Ermland, Prodekan Mackowski, Pfarrer von St. Nikolai, Sierigk, Pfarrer von Gr. Lichtenau.

Die Apost lische Administratur umfaßt zwei Dekanate, Dekanat Danzig und Dekanat Neuteich. Letteres gehörte erst seit 1821 zur Diözese Ermland. Die Administratur hat 39 selbständige Seelsorgsstellen mit insgesamt 70 Geistlichen Gelegentlicher Gottesdienst wird in Glettkau, Heubude und Hohenstein abgehalten.

Männliche Ordensniederlassungen gibt es in der Administratur keine, dagegen mehrere Schwesternniederlassungen, und zwar: Borromäerinnen in Danzig und Altschottland, Graue Schwestern in Danzig, Langfuhr, Neufahrwasser, Neuteich, Oliva und Zoppot, Karmeliterinnen in Schidlitz Ein Knabenseminar sowohl wie ein Priesterseminar besigt die Administratur nicht.

Podczas uroczystej ceremonii, która odbyła się dziś, pierwszy biskup Gdańska, hrabia Eduard O'Rourke, objął diecezję. W pierwszych dniach stycznia z Rzymu nadeszła wiadomość, że papież podniósł terytorium Wolnego Miasta Gdańska do rangi odrębnej diecezji, bezpośrednio podległej Stolicy Apostolskiej, a jednocześnie mianował poprzedniego administratora apostolskiego, biskupa hrabiego O'Rourke, który pełnił tam już czteroletnią posługę, pasterzem Gdańska. Wiadomość ta została przyjęta z wielką radością przez katolików Wolnego Państwa, a wierni ze wszystkich stron Wolnego Państwa Gdańska i okolic zgromadzili się dziś w Gdańsku, aby uczcić uroczystą intronizację pierwszego biskupa – dzień tak pamiętny dla gdańskiego Kościoła katolickiego. Pierwsi uczestnicy przybyli do Oliwy wczesnym rankiem, a kolej państwowa, tramwaje i autobusy były w stanie poradzić sobie z ogromnym napływem wiernych. Szkoły i kluby zgromadziły się na Georgstraße, z czołem procesji zwróconym w stronę Danziger Straße, podczas gdy dostojni goście i korpus dyplomatyczny udali się do katedry, a komitet uroczystości zebrał się przed Domem Łazarza na rogu Danziger Straße i ogrodów zamkowych. O godzinie 10:00 Najczcigodniejszy Biskup przyjechał do Oliwy samochodem z Gdańska i został powitany w Domu Łazarza przez prałata Migra Berendta przemówieniem. Po nałożeniu odświętnych szat liturgicznych w kaplicy Domu Łazarza, procesja, prowadzona przez Orkiestrę Stieberitów i przy dźwiękach dzwonów, przemaszerowała z około 80 flagami.

Najpierw szli uczniowie, potem stowarzyszenia męskie i bractwa studenckie, następnie młodzież żeńska i stowarzyszenia młodych kobiet, bractwa oraz rada kościelna. Na końcu pochodu szło duchowieństwo, około 80 mężczyzn, wśród których byli biskupi Berlina, Warmii i Wilna. Pierwszy biskup Gdańska, hrabia Eduard O'Rourke, kroczył pod baldachimem, który królowa Krystyna Szwedzka, córka Gustawa Adolfa, abdykującego i nawróconego na katolicyzm, wyhaftowała za życia i podarowała klasztorowi w Oliwie.

Procesja przeszła ulicą Am Schloßgarten, przez Kirchenstraße do katedry. W katedrze odprawiono krótkie nabożeństwo, po którym wygłosił kazanie nowy zwierzchnik diecezji gdańskiej. Następnie Najczcigodniejszy Biskup przyjął hołd duchowieństwa z tronu. Następnie biskup odprawił uroczyste nabożeństwo.

Podpisano traktat wersalski i utworzono Wolne Miasto Gdańsk. Pod względem kościelnym jego terytorium należało do dwóch diecezji: obszar na zachód od Wisły do diecezji chełmińskiej, a obszar na wschód od Wisły do diecezji warmińskiej. Siedziby biskupie obu diecezji znajdowały się poza terytorium Wolnego Miasta Gdańska: biskup chełmiński rezydował w Pelplinie, a biskup warmiński we Fromborku.

Niemieccy katolicy z Gdańska wkrótce zaczęli domagać się reorganizacji swojej przynależności kościelnej, obawiając się, że po burzliwych działaniach niemieckiego biskupa Rosentretera i jego polskich następców zostaną odłączeni od swojej dawnej diecezji macierzystej i napotkają trudności. Dlatego zwrócili się z prośbą o przyłączenie do diecezji Ermland. Podobnie, 1 września 1919 roku konferencja księży z dekanatu gdańskiego wnioskowała o odłączenie się od diecezji Rulm.

Niedługo potem odbyły się duże zgromadzenia publiczne: niemieccy katolicy chcieli odłączyć się od diecezji chełmińskiej, podczas gdy polscy katolicy chcieli pozostać w starej diecezji.

Duchowieństwo parafialne, za pośrednictwem dziekana Sawazkiego, proboszcza kościoła św. Józefa, zwróciło się do Rzymu o rozwiązanie kwestii kościelnej. Rozwiązanie to zostało wydane za pontyfikatu papieża Piusa XI. Terytorium Wolnego Miasta Gdańska zostało oddzielone zarówno od diecezji chełmińskiej, jak i diecezji warmińskiej i ustanowione jako Administracja Apostolska. Administracja Apostolska w dużej mierze odpowiada diecezji. W 1918 r. diecezja warmińska liczyła 32 777 katolików, diecezja Fuldy w tym samym roku liczyła 189 748, a Administracja Apostolska Gdańska liczyła 140 797 katolików w 1924 r., oprócz 6 327 katolickich pracowników sezonowych. Jej członkostwo jest zatem bardzo zbliżone do liczby członków najmniejszej diecezji niemieckiej. 21 kwietnia 1922 r. papież mianował biskupa hrabiego O'Rourke do zarządzania Administracją Apostolską Gdańska.

Biskup Eduard hrabia O'Rourke pochodził ze szlacheckiej rodziny plemiennej, która osiedliła się w Inflantach pod koniec XIX wieku. Urodził się 26 października 1876 roku w Basin, w diecezji mińskiej. Studiował w gimnazjach w Chyromie, Wilnie i Rydze, a następnie na Politechnice Ryskiej oraz na uniwersytetach we Fryburgu w Szwajcarii i Innsbrucku. Święcenia kapłańskie przyjął w Kownie 27 października 1907 roku, a wkrótce potem został profesorem w seminarium duchownym w Piotrogrodzie. W 1910 roku był sekretarzem ks. prałata. Kluczyński, proboszcz kościoła św. Stanisława w Piotrogrodzie w 1911 roku, wikariusz generalny i administrator diecezji mińskiej w 1917 roku, wybrany na biskupa Rygi 29 września 1918 roku, konsekrowany w Wilnie 15 grudnia 1917 roku. Ze względu na sytuację polityczną musiał zrezygnować. Został mianowany biskupem tytularnym Kanii 10 kwietnia 1920 roku, a biskupem tytularnym Pergamonu 21 grudnia. Wysłany ze specjalną misją Stolicy Apostolskiej na tereny nadbałtyckie w 1922 roku, od 8 grudnia 1920 roku do 21 listopada 1921 roku, został mianowany administratorem apostolskim Wolnego Miasta Gdańska z pełnymi uprawnieniami ordynariusza.

Biskup hrabia O'Rourke jest wspierany w administracji przez Konsystorz. W jego skład wchodzą: dziekan prałat Sawazki, proboszcz parafii św. Józefa; dziekan Tiez, proboszcz parafii Neuteich, kanonik honorowy diecezji Ermland; prodziekan Mackowski, proboszcz parafii św. Mikołaja; oraz Sierigk, proboszcz parafii Gr. Lichtenau.

Administracja Apostolska obejmuje dwa dekanaty: Gdańsk i Neuteich. Letteres dołączył do diecezji Ermland dopiero w 1821 roku. Administracja obejmuje 39 samodzielnych parafii, w których pracuje łącznie 70 księży. Okazjonalne nabożeństwa odbywają się w Glettkau, Heubude i Hohenstein.

W administracji nie ma męskich domów zakonnych, ale kilka domów sióstr, a mianowicie: siostry boromeuszki w Gdańsku i Starej Szkocji, siostry siostrzane w Gdańsku, Wrzeszczu, Nowej Wodzie, Neuteich, Oliwie i Sopocie oraz siostry karmelitanki w Szydłowcu. W administracji nie ma seminarium męskiego ani seminarium kapłańskiego.