Start  ›  Ulice  ›  Opata Jacka Rybińskiego  ›  Am Schloßgarten 8  ›

Restauracje automatyczne pojawiły się w miastach niemieckich na przełomie XIX i XX w. Pierwsza na świecie została otwarta w listopadzie 1896 r. w Berlinie. Szybko lokale tego typu zyskały na popularności także poza granicami ówczesnego Cesarstwa Niemieckiego - głównie w Holandii, Francji, Wielkiej Brytanii czy za oceanem w USA.
Wyposażone były w specjalne automaty, które serwowały klientom - po wrzuceniu odpowiedniej sumy odliczonej w bilonie - przygotowane wcześniej posiłki: drobne przekąski (np. kanapki, pasztety, serdelki na gorąco), proste obiady (np. fasolę z boczkiem), desery (np. ciasta, torty) i napoje w szklankach czy filiżankach. Zaletą tego typu lokali był praktycznie brak kolejek, brak obsługi oraz opłat za nią (napiwków).

W Gdańsku restauracje automatyczne pojawiły się na początku XX w. m. in. na dworcu głównym, na ul. Długiej czy w pasażu Wielkiej Zbrojowni.

Jan Daniluk


Schloß-Automat Oliva. Około 1910 roku.
Internet: www.danzig-online.pl.



Fragment fotografii lotniczej. Od lewej nr 7, 8 i 9. Około 1929 roku.
Herder Institut, "Gdańsk na fotografii lotniczej...", Wrocław 2010.



Jerzy Sawicki, Oliwa, lata czterdzieste, Gdańsk 2009, str. 5:

W marcu 1945, podczas toczących się walk, Oliwa nie doznała dużych zniszczeń. Spłonął jednak Pałac Opatów, część zabudowań przy Katedrze oraz domy przy ul. Opata Rybińskiego o numerach 8, 13, 14, 19 i 24. Zgliszcza wystąpiły także na Starym Rynku Oliwskim i dotyczyły domu nr 21 (na narożniku ul. Cystersów).



"Budynek byłej poczty niemieckiej po oswoodzeniu". 1945 rok.
Kronika Urzędu Gdańsk-5 (Oliwa).



Co najmniej od 1925 roku w budynku mieściła się poczta oliwska. Wcześniej poczta znajdowała się przy al. Grunwaldzkiej nr 521 (obecnie to nr 523). Możliwe, że tam również w piwnicy tego budynku zlokalizowano pierwszą oliwską ręczną centralę telefoniczną czynną od końca XIX wieku zamkniętą w czasie, gdy pojawiła się tam restauracja Ratskeller.

Książka telefoniczna z 1925 roku podaje, że w budynku przy Rybińskiego nr 8 mieściły się służby policyjne. Jeden z numerów (215) w tym samym czasie znajdował się pod numerem 24 (ratusz) przy tej samej ulicy, co może oznaczać, że w budynku mieściła się w tym czasie ręczna centralka telefoniczna.

Po przyłączeniu Oliwy do Gdańska w 1926 roku w przyziemiu tej kamienicy oddano do użytku 1 października 1927 roku automatyczną centralę telefoniczną typu Strowger wyprodukowaną przez berlińską firmę Siemens & Halske (1). W budynku poczty znajdowały się również rozmównice. W 1937 roku centrala obsługiwała około 440 numerów telefonów.

Podczas wyzwalania Oliwy w końcu marca 1945 roku budynek został spalony. Gdy w maju 1945 roku do Oliwy przywieziono z Gdyni centralę telefoniczną na 50 numerów zainstalowano ją w budynku dawnej poczty przy ul. Grunwaldzkiej (pewnie istniała jeszcze infrastruktura pomiędzy budynkami).

(1) Podziękowania dla Jana Daniluka za przekazanie informacji.

Piotr Leżyński




Franciszek Mamuszka, "Oliwa. Okruchy z dziejów, zabytki", Gdańsk 1985, str. 84, 139:
Na co dzień działacze oliwscy borykali się z różnymi problemami, wśród których do najważniejszych należała sprawa polskiej szkoły, nie załatwiona przez władze gdańskie. Szkoła niemiecka, kierowana przez Johannesa Riebandta - Niemca, z nauczycielami Niemcami i zgermanizowanymi Kaszubami (Bialkowski Anton, Dudeck Edmund), germanizowała bowiem nadal młodzież kaszubską.
[...]
Za Niemca trzeba także uważać Antona Bialkowskiego, przejściowo raczej pracującego w polskiej klasie, a później szkole.






Schloßautomaten - Restaurant. Reklama z 1911 roku.
Internet: www.Polona.pl.


Schloss-Automat G.m.b.H. Reklama z 1911 roku.   Ilustrowany przewodnik po Gdańsku, Oliwie, Sopotach i Malborku.


Otto Rechenberg. Książka telefoniczna z 1916 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.



 H. Haupt. Książka adresowa gminy Oliwa z 1916 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.






Polizei. Louise Völcker. Książka telefoniczna z 1925 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.





 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1927 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1928 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.




 Stemple pocztowe 




Jedna z pierwszych pieczątek oliwskich.
List nadano dnia 18.06.1864 roku.

Zbiory Mirosława Piskorskiego.


Poczta wojskowa. I Wojna Światowa. Nadano 17.07.1916 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.


Biskup gdański Carl Maria Splett urzędujący w Oliwie nadał do Rzymu 9 gramowy list o wartości 50 guldenów. 1924 rok.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.


Przesyłka polecona wysłana z Oliwy do konsulatu rumuńskiego w Warszawie w dniu 12.09.1924 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.


Pierwsza pieczątka pocztowa używana po włączeniu Oliwy do
Gdańska (01.07.1926). Znana najwcześniejsza data z tego
wzoru to 24.07.1926 rok.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.



Przesyłki polecone nadane po włączeniu Oliwy do Gdańska.
26.03.1930 i 02.03.1931 rok.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.


Blankiet wielofunkcyjny. W tym przypadku nadano paczkę - i/lub -
20 marek/o wartości 20 marek w dniu 10.05.1943 roku.
Zbiory Mirosława Piskorskiego.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1929 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1931 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1933 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1934 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1935 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


 Post- und Telegraphen. Książka adresowa z 1936-1937 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


Erich Borowski. Książka telefoniczna z 1937 roku.
Zbiory TPG Strefa Historyczna WMG.



 Landerpostdirektion. Książka adresowa z 1937-1938 roku.
Zbiory Piotra Mazurka.


 Landerpostdirektion. Książka adresowa z 1939 roku.
Zbiory Krzysztofa Gryndera.


 Reichspostdirektion. Książka adresowa z 1940-1941 roku.
Zbiory TPG Strefa Historyczna WMG.


 Reichspostdirektion. Książka adresowa z 1942 roku.
Zbiory Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.


Początek strony.